« ذَكَرُوا اللَّه » 135 ضحّاك گفته است : يعنى احكام و مجازاتهاى خدا را به ياد مىآورند ، واقدى گفته است : يعنى ذكر و تسبيح خدا مىگويند . « وَلَمْ يُصِرُّوا » 135 مجمع : حسن گفته است : يعنى گناه بىتوبه نداشته باشند ابن عبّاس گفته است : اصرار : سكوت پس از گناه است كه توبه و استغفار نكند . ابو الفتوح : مراد به استغفار پشيمانى بر گذشته يا عزم بر ترك در آينده است چون پيغمبر فرمود : آنكس به زبان استغفار مىكند و باز پى گناه مىرود او خداى را استهزاء كرده و بمسخره گرفته است . « وَهُمْ يَعْلَمُونَ » 135 ابو الفتوح : سدّى گفت : يعنى بدانند كه گناهكارند ضحّاك گفته : يعنى بدانند كه خدا با توبه مىآمرزد . حسين بن فضل گفت : مى - دانند كه خدائى هست آمرزنده ى گناه ، و پيغمبر ( ص ) فرموده است : هر كه گناهى كند و داند كه خدا مىآمرزد و بس او را خواهند آمرزيد اگرچه استغفار نكند بعضى ديگر گفتند : وابسته بجملات پيشتر است يعنى مىدانند كه متّقين پاداش بهشت دارند كه در جمله هاى بعد گفته شده است : « أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ ) * تا آخر » . « تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ » 136 بيان السّعادة : يعنى از زير درختها و يا عمارتها و يا از زير بعضى قسمتهاى آن بهشت نهرها جارى است . سخن ما : 1 - پس از جلوگيرى از ربا خوردن و ديگر دستورها گفته شده است فرمان ببريد از خدا و پيغمبر كه شايد مشمول رحمت شويد ، ممكن است اشاره باشد به اين كه همه ى اين وظائف وقتى مفيد است و موجب رحمت كه مطابق فرمان خدا و پيغمبر باشد و گر نه بعقل و تشخيص خود انجام وظائف نتيجه ى اصلى را نخواهد داشت . 2 - جمله ى : « لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ » شايد اشاره باشد به اين كه اين گونه فكر و عمل بايد موجب اميدوارى شما باشد ولى مطمئنّ نشويد كه مشمول رحمت خواهيد بود و آنچه بكنيد بشما زيان نخواهد داشت بلكه اميدوار باشيد كه با اين روش بسر ببريد و از راه راست كج نرويد تا رحمت شما را فراگيرد .